با تلاشهای چندین ساله صاحب نظران و شرکت های مشاور در حوزه معماری سازمانی فناوری اطلاعات، همکنون معماری سازمانی جایگاه ویژه ای هم در صنعت کشور و هم در دانشگاه ها پیدا کرده است؛ بطوریکه هم تعداد قابل توجهی از شرکت های صنعتی و سازمانهای دولتی اقدام به تدوین معماری سازمانی نموده اند و هم دانشجویان و متخصصان فراوانی در این حوزه تربیت شده و از دانشگاه های معتبر ایران راهی بازار کار شده اند.
در این گزارش که توسط کمیته فنی معماری اطلاعات تهیه گردیده است، دستاوردها و تحولات چند سال اخیر(86 تا 88) حوزه معماری سازمانی در ایران در چهار بخش اصلی بررسی شده :
1. پروژه های انجام شده در سازمانهای دولتی و شرکت های خصوصی
2. پژوهش ها و فعالیت های انجام شده در دانشگاه ها
3. تکامل معماری سازمانی با تزریق مفاهیم سرویس گرایی
4. فعالیت های فرهنگ سازی و بسترسازی انجام شده
برداشت گزارش

همچنین در همین راستا :
معماری سازمانی از نگاه مدیران فناوری اطلاعات

مدل هاي مختلفي براي سنجش بلوغ معماري سازماني منتشر شده كه در اينجا يكي از آنها مورد بررسي قرار مي گيرد، اين مدل شامل 5 فاز مي باشد كه خلاصه هر فاز در ادامه بررسي شده است.
 
فاز آغازين: در اين مرحله فعاليت ها برروي جداسازي پروژه ها متمركز است و اندكي نيز به استانداردهاي حاكم در سازمان پرداخته مي شود. به تكنولوژي ها به عنوان پشتيباني كننده كسب و كار و راه هاي استفاده از آن توجه مي شود. هنوز تيم معاري تشكيل نشده و مكانيسمي براي هدايت معماري وجود ندارد.

فاز طبقه بندي: در اين مرحله تيم معاري تشكيل و مستقر شده و شالوده معماري مرجع بنا نهاده مي شود. تمركز اصلي در اين مرحله بر طبقه بندي آنچه موجود است و چگونگي پشتيباني آن توسط فناوري اطلاعات خواهد بود. تيم معماري با نگاه به چارچوب هاي مرجع مانند زكمن سعي مي كند محصولالت و مدل هاي معماري انتخاب شده (مدل ها هنوز ايجاد نشده اند) را طبقه بندي كند.

فاز برنامه كاري(blueprinting): در اين مرحله معماري سازماني از پروژه اي مبتني بر فناوري اطلاعات به پروژهاي استراتژيك با بودجه مشخص ترقي مي كند. تيم معماري با جزئيات مناسب وضعيت موجود را توصيف و سپس وضعيت مطلوب را ترسيم مي نمايد. پروژه در سازمان كاملا به رسميت شناخته شده و تصميمات حوزه هاي فناوري و استراتژيك بر اساس وابستگي هاي بين سازماني اتخاذ خواهد شد. چارچوب معماري(مدل ها و روابط آن) كه در فاز قبل انتخاب شده بود تصحيح مي شود و اولين سرويس هايي كه فابليت استفاده در سطح سازمان(قابل استفاده مجدد) را دارند، ارائه و مورد استفاده قرار مي گيرند اگرچه هنوز كامل و جامع نيستند.

فاز يكپارچه سازي: تمركز اين مرحله بر يكپارچه سازي فناوري اطلاعات در راستاي كاهش هزينه تعامل ميان سيستم ها و تكنولوژي هاي زير ساختي است. در صورت تحقق اين امر، فناوري اطلاعات قادر به پشتيباني از تغييرات حرفه خواهد بود و به نوعي فناوري و حرفه همراستا مي شوند. از نتايج اين مرحله كاهش پيچيدگي فناوري اطلاعات به وسيله تعريف سرويس هاي مشترك جديد است، البته اين بدين معنا نيست كه تمامي سيستم هاي موروثي از دور خارج شده و سيستم هاي جديد راه اندازي شود. ابزارهاي معماري سازماني ارتقاء مي آبند تا قابليت پشتيباني زمان اجراي(runtime) معماري را داشته باشند.

فاز بهينه سازي: در اين مرحله معماري سازماني اجرا شده و همه امكانات و ابزارهاي لازم براي مديريت حرفه و فناوري مهيا است، لذا نوبت به بهينه سازي فرايندها مي رسد. فرايندهاي كاري بهينه شده اند و چابكي در حرفه و فناوري محقق شده است. معماري مطلوب از حالت طرح به واقعيت پيوسته و ديده باني(monitoring) بصورت خودكار و ماشيني درامده است. در اين مرحله تمركز بر روي بهينه سازي است و كليه راهيافتها و تكنولوژي هائي كه قادر به بهبود شاخص بازگشت سرمايه در سازمان باشند، به سرعت پياده سازي مي شوند.

برای تسلط بیشتر مطالب مربوط به معماری سرویس گرا(SOA) را نیز مطالعه کنید.