تبليغاتX
معماری سازمانی - معماری سازمانی سرویس گرا جایگزین معماری سازمانی کلاسیک شد
مجموعه مطالب در خصوص معماری فناوری اطلاعات سازمانی و چارچوب های معماری

معماري سازماني(EA) كه از اواخر دهه نود به فهرست اولويت هاي مديران اطلاعاتي و فني سازمانها افزوده شده است، در چندسال اخير قرابت خاصي با معماري سرويس گرا(SOA) به عنوان سبكي براي توسعه سيستم هاي اطلاعاتي پيدا كرده است. لازم به ذكر است كه واژه "معماري" در معماري سازماني به معناي داشتن نقشه و مدلهاي جامع قبل از اجرا(پياده سازي نقشه ها) است كه در صنعت ساختمان سازي نيز مصداق روشن دارد، درحاليكه همين واژه "معماري" در معماري سرويس گرا نشان دهنده سبك خاصي براي توسعه سيستم هاي اطلاعاتي است كه بر اتصال سست، قابليت استفاده مجدد، تركيب پذيري، پنهان سازي پياده سازي داخلي و .. تاكيد داشته و شامل استانداردهاي soap, wsdl, bpel, uddi مي شود.
چگونگي رابطه و اشتراكات اين دو مضوع (معماري سازماني و معماري سرويس گرا) و امكان تركيب آنها تحت عنوان "معماري سازماني سرويس گرا" (SOEA) جزو موضوعات جذاب و پرطرفدار سالهاي اخير بوده و دهها كتاب و تز دانشگاهي و صدها مستند فني نيز به اين موضوع پرداخته اند كه هركدام از زاويه اي قصد داشته اند ويژگيها و قالبي براي معماري سازماني سرويس گرا ارائه كنند. تقريبا اكثر اين مستندات تاثير SOA بر معماري سازماني را شامل تغييراتي در لايه "نرم افزارهاي كاربردي" ديده اند و  اضافه كرده اند در لايه هاي ديگر(خصوصا كسب و كار و زيرساخت) نيز بايد پيش نيازهاي فني و فرايندي لايه "نرم افزاريهاي كاربردي" فراهم شود. به عبارت واضح تر "معماري سازماني سرويس گرا" تنها از حيث تغيير در سبك لايه نرم افزاري نسبت به "معماري سازماني" كلاسيك تغيير كرده است و لايه هاي ديگر تغيير جدي نخواهند كرد(حداكثر تغيير آنها تامين ورودي ها يا زيرساخت هاي لايه نرم افزاري است). اين برداشت در طول سالهاي 2004 تا 2008 غالب بود و همانگونه كه گفته شده اكثر كتب و مستندات معتبر منتشر شده بر اين ديدگاه اعتقاد داشتند‍‌‌{لینک۱} {لینک 2‍‌‌‍}.
اما در كنار اين ديدگاه اوليه، به تدريج ديدگاه جديدتر و كامل تري نيز رشد يافت و در يكي- دو سال اخير كامل تر شد كه معتقد بود "معماري سرويس گرا" بخشي از پارادايم سرويس گرائي(Service-Orientation) است و اين پارادايم همانطور كه در لايه نرم افزارهاي كاربردي منجر به سبك "معماري سرويس گرا"(SOA) مي شود، در كسب و كار سازمان نيز مي تواند اثربخش بوده و "سازمان سرويس گرا" (SOE) را تعريف كند، همچنين در لايه زيرساخت منجر به "زيرساخت سرويس گرا"(SOI) شود. با اين تعريف جديد، پارادايم سرويس گرائي به سه شكل خود را نشان مي دهد:

  • جنبه سازماني: سازمان سرويس گرا :SOE) Service Oriented Enterprise)
  • جنبه معماري نرم افزار: معماري سرويس گرا :SOA) Service Oriented Architecture)
  • جنبه زيرساخت : زيرساخت سرويس گرا : SOI) Service Oriented Infrastructure)

اين ديدگاه جديد و جامع همانطور كه گفته شد طي دو سال اخير مباني خود را ارائه نمود، اما نتوانسته بود به ديدگاه غالب بدل شود و نيز منابع و مراجع معتبر جهاني در تائيد خود نداشت تا اينكه سرانجام در نيمه دوم سال 2008، شوراي مديران ارشد اطلاعاتي(CIO Council) دولت ايالات متحده آمريكا نتايج مطالعات و بررسي هاي چندساله خود در تائید این دیدگاه جدید را با عنوان "راهنماي كاربردي براي معماري سرويس گرا فدرال" (A Practical Guide to Federal Service Oriented Architecture) منتشر نمود. شوراي مديران ارشد اطلاعاتي(CIO) آمريكا كه در سال 1999 سند "چارچوب معماري سازماني فدرال" را ارائه داده بود، در سال 2001 سند "راهنماي كاربردي براي معماري سازماني" را منتشر ساخت و سپس در همين راستا "مدلهاي مرجع معماري سازماني" را كه شامل PRM, BRM, SRM, DRM, TRM بود در طي سالهاي 2003 به بعد منتشر و تكميل نمود. سند "راهنماي كاربردي براي معماري سرويس گرا فدرال" به عنوان جديدترين مستند منتشر شده اين شورا، در بردارنده مباني جديدي در حوزه معماري سازماني مي باشد و نشان دهنده يك جهش فني و بنيادي در اين صنعت است.
در ایران نیز طی 1 سال و نیم اخیر توانستم کارگاه ها و سمینارهای "معماری سازمانی سرویس گرا" را در چندین سازمان و شرکت پیشرو ارائه  کنم که آخرین آنها در شرکت "مگفا" و "ایزایران" بود.
بخشهائي از سرفصل مطالب "راهنماي كاربردي براي معماري سرويس گرا فدرال" (نسخه 1.1 – June 2008) كه بصورت شفاف نشان دهنده سه جنبه مختلف سرويس گرائي (SOE, SOA, SOI) است در زير آورده شده (دانلود مستند):

Section 3: Service Oriented Vision - The Target Architecture
      3.1 Service-Oriented Enterprise (SOE)           
            3.1.1 Management, IT and Business are All Service Focused
            3.1.2 Sustaining SOE through Federated Governance
            3.1.3 Model Based Acquisition Processes
      3.2 Service Oriented Architecture (SOA)           
            3.2.1 Federal SDLC and EA are Integrated and Support SOA
            3.2.2 SOA and Interoperability Will be Well Established
            3.2.3 Standard Federal Government Services Will Emerge
            3.2.4 Model Driven Architecture Will Be Embraced
      3.3 Service-Oriented Infrastructure           
            3.3.1 Service Management is Coordinated Throughout the Federal Government
            3.3.2 Increased Collaboration with 3rd Parties
            3.3.3 Toolsets to Manage the SOI 

+ نوشته شده در  پنجشنبه هشتم اسفند 1387ساعت 16:33  توسط امیر مهجوریان  |