با وجود اينكه در اكثر متون به چارچوب زكمن به عنوان اولین چارچوب معماري سامانه هاي اطلاعاتي اشاره مي‌شود، ولي بايد گفت كه تلاشي كه در وزارت دفاع آمريكا در جهت معماري سامانه هاي اطلاعاتي و ارتباطاتي صورت گرفت، مستقل از چارچوب زكمن و مسائل مطروحه در آن بود.
C4ISR  كه در ابتدا براي معماري سامانه هاي ارتباطي و اطلاعاتي در صحنة عمليات نظامي‌تدوين شده بود، رفته رفته جاي خود را به عنوان يك راه حل ممتاز براي پرداختن به معماري در حوزه هاي ديگر نيز باز كرد. چارچوب C4ISR بر خلاف زكمن كه شامل شش ديدگاه مي‌شد از سه ديدگاه تشكيل شده كه با هم تفاوت عمده دارند. اين سه ديدگاه عبارتند از :

ديدگاه عملياتي : اين ديدگاه توصيف كننده وظايف و عملكردهاي گره هاي عملياتي و گردش اطلاعات بين اين گره ها در جهت انجام عمليات نظامي‌است. با استفاده از نمادهاي گرافيكي مي‌توان گره ها و عناصر عملياتي، چگونگي انجام و پشتيباني عمليات، نحوه گردش و تبادل اطلاعات بين گره ها را مشخص نمود.

ديدگاه سيستمي : اين ديدگاه توصيف كننده سيستمهاي اطلاعاتي و چگونگي ارتباط بين آنها در جهت انجام يا پشتيباني يك عمليات نظامي‌است. آنچه كه نشان دهنده نقش فناوري در كمك به انجام بهتر ماموريتهاي نظامي‌بوده، در اينجا توصيف مي‌شود. از ديدگاه عملياتي كه به ديدگاه سيستمي‌وارد شويم، گره هاي عملياتي با سيستم هاي اطلاعاتي و فواصل با خطوط انتقال اطلاعات جايگزين مي‌شوند.

ديدگاه تكنيكي : اين ديدگاه توصيف كننده قوانين، مشخصات و ملزومات تعيين شده براي هر سيستم در جهت نيل به اهداف و وظايف تعريف شده آن است. در حقيقت هدف از اين ديدگاه، تضمين تطابق در عملكرد سيستم ها با انتظارات خواسته شده از آنهاست.

چارچوب معماري زکمن که به نوعي جدول مندليف مدل هاي معماري به حساب مي‌آيد، چارچوب مرجعي است که شش جنبه اطلاعات، فرآيند ها، مکانها، افراد، رويدادها و اهداف را تحت پوشش قرار مي‌دهد. چارچوب زکمن نقشي کليدي در ايجاد چارچوبهاي ديگر، مانند "چارچوب معماري فدرال" داشته است . جان زکمن، ارائه کننده چارچوب فوق، كه از پيش كسوتان "معماري سازماني"به حساب آمده و امروزه او را بعنوان پدر اين علم مي‌دانند، معماري سازماني را ضرورتي غيرقابل اجتناب براي سازمانهاي بزرگ مي‌داند.
چارچوب زکمن ، يک چارچوب جامع و عمومي است که با ويژگي هاي انعطاف پذيرخود در حوزه هاي کاربردي زيادي قابل اعمال است . اين چارچوب يک مدل پايه براي توسعه چارچوب EAP درسال 1992 بود که خود بوجود آورنده چارچوب هاي (FEAF (1999) ، IISAF (1997 و به دنبال آن چارچوب TEAF در سال 2000 مي باشد.

 

 

اگرچه امروزه چارچوب زكمن قدري قديمي شده و مطابق با نيازهاي روز نمي باشد اما هنوز به عنوان مرجع و منبعي براي معماري سازماني به حساب مي ايد، بدين صورت كه مفاهيم و چارچوبهاي جديد كه با توجه به نيازهاي روز و دانش جديد توسعه يافته اند، ايده هاي اوليه خود را از اين چارچوب مادر گرفته و آنرا مطابق نيازها و شرايط خاص خود شكل داده اند.
امروزه جان زكمن معتقد است چارچوب وي نقش "يك ابزار تفكر" را بازي مي كند، بطوريكه به معماران و مديريان كمك مي كند حوزه ها و جنبه ها را جداسازي و مرتب كنند. چارچوب معماري زكمن تاثير مستقيمي بر اكثر چارچوب هاي بعدي و مفاهيم معماري داشته است.

نقاط مثبت چارچوب زكمن:

• فراگيري و كار با آن ساده است.
• جامع و هم جانبه است، همه ديدگاه ها و جنبه ها را پوشش مي دهد
• مبتني بر مجموعه اي از توصيفات پايه با نام مدل هاي معماري است

كمبودهاي چارچوب زكمن:

• بحثي در خصوص امنيت نشده است، زكمن تنها يك يادداشت در اين مورد نوشته و شرحي در اين خصوص وجود ندارد.
• بحثي در خصوص استانداردها، قوانين و استراتژي هاي انتقال انجام نشده. ستون انگيزه را شايد بتوان با برنامه هاي انتقالي و نگاه استراتژيك به نوعي تركيب كرد.
• برخي ستونها مانند زمان و انگيزه به اندازه ديگر ستونها كاربرد و استفاده ندارند
  چارچوب مستقل از متدولوژي و ابزار است.
• گونگي همراستا نمودن فناوري اطلاعات با كسب و كار مشخص نشده است.
• عدم توجه به ارتباط بين جنبه ها با يكديگر، موضوعي كه بعدها با معرفي ماتريس هاي نگاشتي بين عناصر ستون ها با يكديگر توسط متدهاي معماري مورد توجه قرار گرفت.
• چارچوب (و مدل ها) فاقد قانون هستند.

کلمات کلیدی: معماری سازمانی - معماری سازمانی - معماری سازمانی – پروژه معماری سازمانی - ارزیابی معماری سازمانی - نظارت معماری سازمانی - معماری سازمانی چابک - معماری سازمانی فناوری اطلاعات - طرح جامع فناوری اطلاعات - طرح جامع فاوا - برنامه استراتژیک فاوا - حاکمیت فناوری اطلاعات - بهترین مشاور معماری سازمانی - چارچوب معماری سازمانی - مدل مرجع معماری سازمانی – معماری سرویس گرا - معماری سرویس گرا - معماری سرویس گرا - گذرگاه سرویس سازمان- گذرگاه سرویس سازمان - طراحی سازمان سرویس گرا - طراحی سازمان سرویس گرا - ساختار سرویس گرا - آموزش معماری سازمانی - آموزش سیستم مدیریت فرایند - کارگاه معماری سازمانی - کارگاه آموزشی مدیریت فرایند - آموزش معماری سرویس گرا - یکپارچه سازی نرم افزارهای سازمانی - یکپارچه سازی سیستم های اطلاعاتی - یکپارچگی سرویس - تست وب سرویس - گواهینامه معماری سرویس گرا - نرم افزار مدیریت فرایند - مدیریت فرایند - سیستم مدیریت فرایند - سیستم مدیریت فرایند کسب و کار - بازمهندسی فرایند - معماری فرایند - تحلیل و طراحی سیستم - تحلیل و طراحی نرم افزار فرایندی - چارچوب معماری سازمانی ایران - مدل مرجع خدمات - مدل مرجع عملکرد - مدل مرجع فناوری 

 

 

بطور كلي "چارچوب " وسيله اي براي طبقه بندي اشياء است و از آنجاكه موضوع ما مربوط به سازمان است، اشياء مورد نظر نيز توصيفاتي از جنبه ها و حوزه هاي سازمان هستند. اين توصيفات(مدل ها) توسط هر فردي كه به آنها احتياج داشته باشد، قابل استفاده است به شرطي كه اجازه دسترسي بدانها داشته باشد. تهيه كننده چنين توصيفاتي، متخصصان در زمينه مربوط به آن مدل هستند. مي‌توان سازمان را به ساختمان تشبيه كرد، اگر ساخت يك ملك را به عنوان مثال در نظر بگيريم، مالك آنچه را در ذهن خود دارد (توصيف كلي از شكل و خصوصيات ساختمان) به معمار ساختمان مي‌گويد تا اين توصيفات را بصورت "اشكال و نقشه هاي" ساختماني درآورد. حال تصورات مالك از ساختمان به گونه اي تبديل شده كه قابل ساخت توسط سازنده مي‌باشد، به اين ترتيب فرآيند معماري ساختماني منجر به توليد ساختمان مي‌شود.‌
براي هر سازمان حداقل دو چارچوب وجود دارد، يكي چارچوبي از مدل هاي پايه كه توصيف كننده "وضعيت فعلي " سازمان است و به آن چارچوب معماري موجود گويند و ديگري كه "وضعيت آينده "(پس از اعمال معماري سازماني) را مشخص مي‌كند و آنرا چارچوب معماري مطلوب مي‌نامند. نكته مهم اين است كه اگر از "مدل هاي پايه " براي توصيف يك سازمان استفاده شود، تا زمانيكه تغييري در حرفه سازمان بوجود نيامده، نيازي به تغيير مدل ها نيست.

تفاوت چارچوب و معماري سازماني:
معماري با چارچوب تفاوت دارد، اگرچه در خيلي جاها اين دو مفهوم با هم تركيب شده اند. چارچوب يك ساختار منطقي براي دسته بندي و سازماندهي اطلاعات پيچيده است، بنابراين چارچوب معماري سازماني يك ساختار سازماندهي شده از اطلاعاتي است كه براي توصيف معماري سازمان استفاده مي شود. بسياري از سازمانها از يك چارچوب استفاده مي كنند در حاليكه محصولات معماري سازماني هر كدام با يكديگر متفاوت و مخصوص خودشان است. {FEEF Practical Guide 2001}
در اغاز تاكيد معماري سازماني بيشتر بر روي چارچوب، مفاهيم، متدهاي مدلسازي و ابزارها بوده درحاليكه امروز بر اجرا و پياده سازي متمركز شده و پيش بيني مي شود به زودي تاكيد اصلي بر روي ارزيابي ، بهينه سازي و استفاده از بهترين تجارب باشد.

در يك نگاه جامع مي توان چارچوب معماري سازماني را اينگونه تعريف نمود:

• تعيين نوع مدل هائي كه براي توصيف معماري سازماني لازم است
• سازماندهي نوع مدل ها در يك ساختار منطقي
• تشريح ارتباط بين مدل ها
• قوانين و استانداردهاي حاكم بر توصيف و مدلسازي محصولات