این پست برای مخاطبین وبلاگ بصورت ثابت در بالای صفحه وبلاگ خواهد ماند.

از این پس کلیه مطالب فنی و علمی و اخبار مربوطه در وب سایت شخصی امیر مهجوریان (Mahjoorian.ir) قرار داده خواهد شد و این وبلاگ صرفا به عنوان آرشیو مطالب قدیمی خواهد بود. کسانی که برای آشنایی با معماری سازمانی از این وبلاگ بازدید می‌کنند، مطالب وبلاگ را از ابتدا (تاریخ شروع) به انتها مطالعه کنند.

سازمان هایی که علاقمند به استفاده از خدمات مشاوره، نظارت یا اجرای طرح های معماری و تحول هستند برای آشنایی از شرایط خدمات و نحوه درخواست به سایت آزمایشگاه مرجع معماری سازمانی سرویس گرا مراجعه نمایند.

کتاب مقدمه ­ای بر پیکره دانش معماری سازمانی به کوشش امیر مهجوریان -معمار سازمان و سیستم- در قالب هفت فصل و 582 صفحه تدوین و توسط انتشارات ادیبان روز منتشر شده است.

در این کتاب، نویسنده با بررسی مجموعه منابع مهم معماری سازمانی اعم از مقالات، کتب، گزارش‌ها، استانداردها، چارچوب‌ها و سایر مراجع سودمند از اواسط دهه 1980 تا ابتدای سال 2020، سعی در سازمان‌دهی مجموعه مفاهیم، تکنیک‌ها و روش‌های این حوزه در قالب پیش‌نویس پیکره دانش معماری سازمانی نموده است. این کتاب علاوه بر کاربردهای دانشگاهی و پژوهشی، زمینه ­سازی برای صنعتی ­سازی دانش و تجارب داخلی معماری سازمانی در مقیاس جهانی یا منطقه ­ای را نیز مدنظر داشته است.

علاقمندان برای تهیه کتاب می توانند به کتابفروشی های معتبر مراجعه نموده یا نسخه الکترونیک آن را از طاقچه تهیه نمایند.

سرفصل مطالب و صفحات ابتدایی کتاب جهت اطلاع علاقمندان قابل دانلود است: چکیده کتاب مقدمه ای بر پیکره دانش معماری سازمانی

کتاب "معرفی اصول، مبانی و روش های معماری سازمانی سرویس گرا" توسط انتشارات دانشگاه بهشتی تهران منتشر شد.

فصل نخست این کتاب به معماري سازماني اختصاص دارد و سعی شده است مباحث و مفاهیم این حوزه به اختصار در اختیار خوانندگان قرار گیرد. در فصل دوم مباحث مربوط به معماری سرویس گرا به تفصیل ارائه شده است. فصل سوم به معماري سازماني سرويس گرا اختصاص دارد و در فصل چهارم متدولوژی بومی سازی شده ای برای تدوین معماری سازمانی سرویس گرا ارائه شده است.
محتوای کتاب می تواند به عنوان یکی از منابع تدریس تعدادی از درسهای دوره کارشناسی ارشد رشته های مهندسی کامپیوتر- نرم افزار و فناوری اطلاعات از جمله دروس "معماری سازمانی"، "معماری نرم افزار" و "مهندسی نرم افزار پیشرفته" قرار گیرد. نویسندگان سعی کرده اند مباحث ارائه شده در کتاب هم محتوای علمی مناسبی داشته باشد و هم با تجارب کاربردی و حرفه ای منطبق باشد، بگونه ای که به جز دانش پژوهان، تحلیلگران و کارشناسان فنی شرکتهای انفورماتیکی نیز از آن بهره مند شوند.

برای مشاهده سرفصل مطالب کتاب “اصول،مبانی و روشهای معماری سازمانی سرویس گرا” اینجا را کلیک  کنید.

سرانجام کتاب بر روی وب سایت مرکز نشر دانشگاهی قرار گرفت و امکان خرید اینترنتی مهیا شد. برای خرید اینترنتی به لینک زیر مراجعه نمایید:

خرید اینترنتی کتاب اصول، مبانی و روش های معماری سازمانی سرویس گرا

 رزومه امیر مهجوریان

نگاهي به گذشته و نگاهي به آینده – جان زكمن

ابتدا نگاهي به گذشته:
مي توان چهار دليل عمده آورد كه چرا معماري سازماني انطور كه بايد پيشرفت نكرد.

الف: معماري مقابل فرهنگ بودمعماري مقابل فرهنگ بود. در طول 50 سال گذشته، چالش اصلي در سيستم هاي اطلاعاتي تلاش براي ساده سازي توليد و استفاده از نرم افزار ها بوده است. تمام همت ما "توليد كد برنامه" بود و معيارهاي اندازه گيري كارائي نرم افزار ها محدود به چند معيار بود: تعداد خط كد برنامه، ميزان نفر-ماه كار برنامه نويسي، زمان پاسخ برنامه، بودجه، هزينه و ...
در فرايند توليد نرم افزار سعي كرديم تا بطور ضمني استانداردها را رعايت كنيم، برنامه قابل استفاده مجدد، قابل انتقال، شيء گرا و...  باشد درحاليكه واقعيت اين است كه ما هيچكدام از اين موارد را به درستي رعايت نمي كرديم!
با مثالي موضوع را توضيح مي دهيم، آيا تا كنون فروشگاهي را ديده ايد كه بتوان در آن براي راه ها، جاده ها، پل ها، معماري ها و ديگر زيربنا ها قيمت تعيين كرد؟ مثلما نه! مشكل آنجاست كه اين موارد بسيار مهم قابل ارزش گذاري نيستند و معمولا زماني كه به انها احتياج ضروري است، آنها وجود ندارند! مگر اينكه در گذشته كسي با پيش بيني و آينده نگري آنها را فراهم كرده باشد.
حال مفهوم مقابل فرهنگ روشن شد. نمي دانيم چگونه "معماري" را ارزش گذاري كنيم، در نتيجه نمي توانيم آنرا بدست آوريم! چون كسي احساس نياز حياتي به آن نكرده(علي رغم ضرورت حياتي آن) و تلاشي در جهت تهيه آن نشده است، زماني كه فهميديم چقدر به آن احتياج داريم آنرا نداشتيم.

بقیه در ادامه مطلب...

بقیه در ادامه مطلب ...

برنامه راهبردي فناوري اطلاعات وزارتخانه خزانه داري ايالات متحده بر پايه هدفي است مبني بر " بسط ، نگهداشت و تهيه راهنماي پياده سازي معماري فناوري اطلاعات براي اين وزارتخانه". در راستاي اين برنامه، در ژوئيه 2000 ، وزارت خزانه داري آمريكا، چارچوب مرجع معماري خود به نام TEAF را تعريف نمود. هدف اين چارچوب عبارتست از:

• هدايت ادارات و بخش هاي مختلف خزانه داري براي توليد معماري سيستمهاي اطلاعاتي
• ارائه مفاهيم، قوانين، فناوري و استانداردهاي يكپارچه و مشترك براي توليد سيستم هاي وزارت خزانه داري
• ارائه قالبي استاندارد براي توصيف معماري سازماني.

ماتريس TEAF كه جهت تدوين يك ساختار ساده و يكسان براي كل چارچوب استفاده مي‌شود، شامل 4 جنبه (عملكرد، اطلاعات، سازمان و زيربنا) به عنوان ستون و 4 ديدگاه (برنامه ريز، مالك، طراح و سازنده) به عنوان سطرهاي ماتريس مي‌باشد. نقطه قابل توجه در اين چارچوب را بايد استفاده از بهترين تجارب موفق دانست بطوريكه ماتريس محصولات اين چارچوب با چارچوب مرجع زكمن و FEAFهمخواني دارد.
محصولات كاري كه طي فرآيند تاسيس معماري، توليد و توسعه مي‌يابند بايد مورد اولويت بندي قرار گيرند. محصولات كاري پايه كه براي هر سازمان مهم هستند، به عنوان محصولات كاري "ضروري" شناخته مي‌شوند ومحصولات كاري ديگري كه ممكن است در بعضي سازمانها لازم شوند، محصولات كاري "پشتيبان" خوانده مي‌شوند.

اين چارچوب از 4 سطح و 8 مولفه تشكيل شده است، در سطوح بالا طرح ها و راهبردهاي كلان مطرح مي‌شود درحاليكه هر چه به به سمت سطوح پائين تر حركت مي‌كنيم با طرح ها و مشخصات جزئي تر برخورد مي‌كنيم تاسرانجام در سطح 4 به ماتريس محصولات FEAF برمي‌خوريم كه همان چارچوب اوليه زكمن است(اين ماتريس شامل سه جنبه داده، فرآيند و مكان است كه در پنج ديدگاه برنامه ريز، مالك، صاحب، سازنده و پيمانكار طبقه بندي شده است).

بقیه در ادامه مطلب ...

ديدگاه عملياتي : اين ديدگاه توصيف كننده وظايف و عملكردهاي گره هاي عملياتي و گردش اطلاعات بين اين گره ها در جهت انجام عمليات نظامي‌است. با استفاده از نمادهاي گرافيكي مي‌توان گره ها و عناصر عملياتي، چگونگي انجام و پشتيباني عمليات، نحوه گردش و تبادل اطلاعات بين گره ها را مشخص نمود.

ديدگاه سيستمي : اين ديدگاه توصيف كننده سيستمهاي اطلاعاتي و چگونگي ارتباط بين آنها در جهت انجام يا پشتيباني يك عمليات نظامي‌است. آنچه كه نشان دهنده نقش فناوري در كمك به انجام بهتر ماموريتهاي نظامي‌بوده، در اينجا توصيف مي‌شود. از ديدگاه عملياتي كه به ديدگاه سيستمي‌وارد شويم، گره هاي عملياتي با سيستم هاي اطلاعاتي و فواصل با خطوط انتقال اطلاعات جايگزين مي‌شوند.

ديدگاه تكنيكي : اين ديدگاه توصيف كننده قوانين، مشخصات و ملزومات تعيين شده براي هر سيستم در جهت نيل به اهداف و وظايف تعريف شده آن است. در حقيقت هدف از اين ديدگاه، تضمين تطابق در عملكرد سيستم ها با انتظارات خواسته شده از آنهاست.

تفاوت چارچوب و معماري سازماني:
معماري با چارچوب تفاوت دارد، اگرچه در خيلي جاها اين دو مفهوم با هم تركيب شده اند. چارچوب يك ساختار منطقي براي دسته بندي و سازماندهي اطلاعات پيچيده است، بنابراين چارچوب معماري سازماني يك ساختار سازماندهي شده از اطلاعاتي است كه براي توصيف معماري سازمان استفاده مي شود. بسياري از سازمانها از يك چارچوب استفاده مي كنند در حاليكه محصولات معماري سازماني هر كدام با يكديگر متفاوت و مخصوص خودشان است. {FEEF Practical Guide 2001}
در اغاز تاكيد معماري سازماني بيشتر بر روي چارچوب، مفاهيم، متدهاي مدلسازي و ابزارها بوده درحاليكه امروز بر اجرا و پياده سازي متمركز شده و پيش بيني مي شود به زودي تاكيد اصلي بر روي ارزيابي ، بهينه سازي و استفاده از بهترين تجارب باشد.

در يك نگاه جامع مي توان چارچوب معماري سازماني را اينگونه تعريف نمود:

• تعيين نوع مدل هائي كه براي توصيف معماري سازماني لازم است
• سازماندهي نوع مدل ها در يك ساختار منطقي
• تشريح ارتباط بين مدل ها
• قوانين و استانداردهاي حاكم بر توصيف و مدلسازي محصولات

معماري سازماني با محوريت فناوري اطلاعات
در اين مورد هدف از معماري سازماني همراستا نمودن فناوري اطلاعات با كسب و كار جهت بهبود كارائي و بازدهي است. تاكيد اين رهيافت بر لايه هاي پائين بوده و يكپارچگي سيستم هاي اطلاعتي و موثر بودن زيرساخت هاي فناوري مورد هدف است، بدين ترتيب با سازماندهي منظم فناوري اطلاعات، كارائي بهبود يافته و هزينه هاي سازمان كاهش مي ابد. معماري حرفه در حد مدلسازي فرايندها و نيازهاي اطلاعاتي انجام مي شود تا سيستم هاي اطلاعاتي با توجه به اين نيازها طراحي يا تكميل شوند. اكثر پروژه هاي معماري سازماني از اين جنس هستند و معمولا توسط اداره(معاونت) فناوري اطلاعات سازمان مديريت و اجرا مي شوند.
اين رهيافت معمولا با ساختاري چند لايه از زير معماريهاي حرفه، اطلاعات، سيستم  و تكنولوژي نمايش داده مي شود. هر لايه نيازهاي خود را به لايه پائين تر منتقل مي كند و از طرفي ديگر مسئول براورده سازي نيازهاي لايه هاي بالاتر خود است. لايه هاي بالائي مستقيما با اهداف و ماموريت سازمان در ارتباط بوده و به دنبال براورده سازي رضايت ذينفعان هستند درحاليكه لايه هاي پائين تر پشتيباني كننده لايه هاي بالائي از طريق فناوري اطلاعات هستند.
توجه اصلي اين رهيافت بر معماري سيستم هاي اطلاعاتي و زيرساخت هاي تكنولوژي است، بر كسب وكار در حد شناسائي نيازها و انتقال آنها به لايه هاي پائين تر توجه مي شود و خبري از مهندسي مجدد فرايندها نيست.

معماري سازماني فرايند محوراين نوع معماري سازماني با هدف مديريت و بهبود فرايندها صورت مي پذيرد، اهداف حرفه با رويكردي بالا به پائين به عمليات و فعاليت ها نگاشت مي شود تا نهايتا كليه فرايندهاي حرفه به روشي كه گفته خواهد شد، سازماندهي شوند، اين نوع پروژه هاي معماري سازماني توسط مديريان ارشد حرفه اجرا شده  و زير نظر مستقيم رياست سازمان مي باشند. (VanHee2002)

•  ابتدا فرايندها بهينه سازي مي شوند و سپس هر فعاليت به يك نقش يا سيستم اطلاعاتي اختصاص داده مي شود. بهينه سازي فرايندها بدون در نظر گرفتن فناوري اطلاعات انجام مي شود، اما نتيجه كار در مرحله بعد با فناوري اطلاعات سازمان متصل مي شود.
•   فرايندها طراحي مجدد مي شوند تا حداكثر استفاده از قابليت هاي انساني و ماشيني محقق شود.
• در سطح فناوري اطلاعات طراحي يا پياده سازي انجام نمي شود، بلكه از امكانات موجود در جهت بهره بري حداكثري استفاده مي شود.

معماري سازماني دولت محوردر اين رهيافت كه مخصوص سازمانهاي ستادي است، هماهنگي و هدايت بين اجزاء و حوزه هائي كه خود نوعي سازمان محسوب مي شوند، مورد توجه است.  دربحث مديريت سازماني و به هنگام مواجه با پيچيدگي دو استراتژي كلان مورد توجه معماران قرار دارد، اول مديريت و كنترل يكپارچه و مركزي سازمان در حوزه هاي مختلف است كه بصورت جامع و متمركز انجام مي شود و دوم تقسيم سازمان به زير مجموعه هائي است كه هر كدام داراي مديريت مخصوص خود بوده ولي هماهنگي هاي بين اين مجموعه ها بصورت فدرالي و ستادي انجام مي شود، معماري سازماني دولت محور بر پايه اين استراتژي است.
در اين روش همانطور كه گفته شده سازمان به اجزائي با نام حوزه هاي كسب و كار تقسيم مي شود، هر حوزه تصميم گيريها و مديريت داخلي خود را دارا مي باشد درحاليكه اهداف سازمان و وظايف كلي توسط ستاد هماهنگ و مديريت مي شود. هر حوزه به دنبال افزايش كارائي و بهره وري در بخش خود مي باشد و مي توان انرا نوعي سازمان كوچك در نظر گرفت، مجموعه اين حوزه ها با همديگر تشكيل سازمان مركزي را داده كه وظيفه نظارت و همراستا نمودن حوزه ها را بعهده دارد. (Reietveld)
دراين نوع معماري فعاليت هاي داخلي هر حوزه كنترل و مديريت نمي شود بلكه نتيجه و ما حصل اين فعاليت ها در غالب شاخص هاي كارائي و جهت گيريهاي رقابتي با ديگر حوزه ها هماهنگ و همراستا مي شود، لذا مديريت و بهبود فرايندهاي داخلي هر حوزه يا طراحي و يكپارچه سازي سيستمهاي اطلاعاتي خارج از موضوع معماري سازماني دولت محور بوده و مربوط به معماري داخلي هر حوزه مي شود.

پیوندها: معماری سازمانی - معماری سازمانی - معماری سازمانی – پروژه معماری سازمانی - ارزیابی معماری سازمانی - نظارت معماری سازمانی - معماری سازمانی چابک - معماری سازمانی فناوری اطلاعات - طرح جامع فناوری اطلاعات - طرح جامع فاوا - برنامه استراتژیک فاوا - حاکمیت فناوری اطلاعات - بهترین مشاور معماری سازمانی - چارچوب معماری سازمانی - مدل مرجع معماری سازمانی – معماری سرویس گرا - معماری سرویس گرا - معماری سرویس گرا - گذرگاه سرویس سازمان- گذرگاه سرویس سازمان - طراحی سازمان سرویس گرا - طراحی سازمان سرویس گرا - ساختار سرویس گرا - آموزش معماری سازمانی - آموزش سیستم مدیریت فرایند - کارگاه معماری سازمانی - کارگاه آموزشی مدیریت فرایند - آموزش معماری سرویس گرا - یکپارچه سازی نرم افزارهای سازمانی - یکپارچه سازی سیستم های اطلاعاتی - یکپارچگی سرویس - تست وب سرویس - گواهینامه معماری سرویس گرا - نرم افزار مدیریت فرایند - مدیریت فرایند - سیستم مدیریت فرایند - سیستم مدیریت فرایند کسب و کار - بازمهندسی فرایند - معماری فرایند - تحلیل و طراحی سیستم - تحلیل و طراحی نرم افزار فرایندی - چارچوب معماری سازمانی ایران - مدل مرجع خدمات - مدل مرجع عملکرد - مدل مرجع فناوری