این پست برای مخاطبین وبلاگ بصورت ثابت در بالای صفحه وبلاگ خواهد ماند.

از این پس کلیه مطالب فنی و علمی و اخبار مربوطه در وب سایت شخصی امیر مهجوریان (Mahjoorian.ir) قرار داده خواهد شد و این وبلاگ صرفا به عنوان آرشیو مطالب قدیمی خواهد بود. کسانی که برای آشنایی با معماری سازمانی از این وبلاگ بازدید می‌کنند، مطالب وبلاگ را از ابتدا (تاریخ شروع) به انتها مطالعه کنند.

سازمان هایی که علاقمند به استفاده از خدمات مشاوره، نظارت یا اجرای طرح های معماری و تحول هستند برای آشنایی از شرایط خدمات و نحوه درخواست به سایت آزمایشگاه مرجع معماری سازمانی سرویس گرا مراجعه نمایند.

کتاب مقدمه ­ای بر پیکره دانش معماری سازمانی به کوشش امیر مهجوریان -معمار سازمان و سیستم- در قالب هفت فصل و 582 صفحه تدوین و توسط انتشارات ادیبان روز منتشر شده است.

در این کتاب، نویسنده با بررسی مجموعه منابع مهم معماری سازمانی اعم از مقالات، کتب، گزارش‌ها، استانداردها، چارچوب‌ها و سایر مراجع سودمند از اواسط دهه 1980 تا ابتدای سال 2020، سعی در سازمان‌دهی مجموعه مفاهیم، تکنیک‌ها و روش‌های این حوزه در قالب پیش‌نویس پیکره دانش معماری سازمانی نموده است. این کتاب علاوه بر کاربردهای دانشگاهی و پژوهشی، زمینه ­سازی برای صنعتی ­سازی دانش و تجارب داخلی معماری سازمانی در مقیاس جهانی یا منطقه ­ای را نیز مدنظر داشته است.

علاقمندان برای تهیه کتاب می توانند به کتابفروشی های معتبر مراجعه نموده یا نسخه الکترونیک آن را از طاقچه تهیه نمایند.

سرفصل مطالب و صفحات ابتدایی کتاب جهت اطلاع علاقمندان قابل دانلود است: چکیده کتاب مقدمه ای بر پیکره دانش معماری سازمانی

کتاب "معرفی اصول، مبانی و روش های معماری سازمانی سرویس گرا" توسط انتشارات دانشگاه بهشتی تهران منتشر شد.

فصل نخست این کتاب به معماري سازماني اختصاص دارد و سعی شده است مباحث و مفاهیم این حوزه به اختصار در اختیار خوانندگان قرار گیرد. در فصل دوم مباحث مربوط به معماری سرویس گرا به تفصیل ارائه شده است. فصل سوم به معماري سازماني سرويس گرا اختصاص دارد و در فصل چهارم متدولوژی بومی سازی شده ای برای تدوین معماری سازمانی سرویس گرا ارائه شده است.
محتوای کتاب می تواند به عنوان یکی از منابع تدریس تعدادی از درسهای دوره کارشناسی ارشد رشته های مهندسی کامپیوتر- نرم افزار و فناوری اطلاعات از جمله دروس "معماری سازمانی"، "معماری نرم افزار" و "مهندسی نرم افزار پیشرفته" قرار گیرد. نویسندگان سعی کرده اند مباحث ارائه شده در کتاب هم محتوای علمی مناسبی داشته باشد و هم با تجارب کاربردی و حرفه ای منطبق باشد، بگونه ای که به جز دانش پژوهان، تحلیلگران و کارشناسان فنی شرکتهای انفورماتیکی نیز از آن بهره مند شوند.

برای مشاهده سرفصل مطالب کتاب “اصول،مبانی و روشهای معماری سازمانی سرویس گرا” اینجا را کلیک  کنید.

سرانجام کتاب بر روی وب سایت مرکز نشر دانشگاهی قرار گرفت و امکان خرید اینترنتی مهیا شد. برای خرید اینترنتی به لینک زیر مراجعه نمایید:

خرید اینترنتی کتاب اصول، مبانی و روش های معماری سازمانی سرویس گرا

 رزومه امیر مهجوریان

متدولوژي مربوط به DODAF
فرايند 6 مرحله اي DODAF شامل موارد زير است:

• تعيين مقصود استفاده از معماري
• تعيين حوزه معماري
• تعيين خصوصياتي كه بايد مد نظر قرار گيرد
• تعيين ديدگاهها و محصولاتي كه مي بايست ايجاد شود
• تعيين محصولات ضروري
• استفاده از معماري بر اساس منظور مورد نظر

متدولوژي برنامه ریزی معماری سازمانی یا EAP
آقای اسپیواک، متدولوژی پیشنهادی خود را اینگونه تعریف می کند:
" برنامه ریزی معماری سازمانی، فرایندی است در جهت تعریف معماری برای استفاده اطلاعات به منظور پشتیبانی از حرفه و شامل یک برنامه برای اجرا است"
آقای اسپیواک حوزه متدولوژی خود را دو سطر اول چارچوب زکمن معرفی نموده است. البته منظور ایشان، چارچوب اولیه زکمن است که شامل سه ستون بوده و در سال 1987 ارائه شد. وی طراحی سیستمها که در سطر سه می باشد را خارج از حوزه برنامه ریزی معماری خوانده است.

اسپیواک اجزاء متدولوژی خود را در 4 لایه و شامل 7 مولفه دسته بندی نموده است. این شکل بصورت یک کیک تولد چهار طبقه می باشد.
لایه ها و مولفه های این کیک به قرار زیر است:

• لایه اول: دارای یک مولفه با نام "برنامه ریزی اغازین" می باشد.
• لایه دوم: دارای دو مولفه به نام های "مدلسازی حرفه" و "سیستمها و تکنولوژی موجود" می باشد.
• لایه سوم: شامل سه مولفه به نام های "معماری داده"، "معماری سیستم" و "معماری تکنولوژی" می باشد.
• لایه چارم: شامل یک مولفه به نام "برنامه گذار/ اجرائی" می باشد.

متدولوژي راهنماي كاربردي براي معماري سازماني فدرال:
اين متد فرايندي را جهت توسعه معماري سازماني مشخص مي كند، گامها و اجزاي اين فرايند همپوشاني زيادي با متدولوژي اسپيواك دارند. به طور مشخص اين متد مباحث بيشتري نسبت به متدولوژي EAP در حوزه ابزارها، انتقال، بازاريابي معماري سازماني و موضوعات مربوط به دولت و حكومت دارد.
اين فرايند شامل مراحل زير است:

• كسب حمايت هيات رئيسه
• استقرار مديريت
• تعيين محصولات و فعاليت هاي معماري سازماني
• تعريف فرايند معماري سازماني
• توسعه معماري سازماني
• استفاده از معماري سازماني
• نگهداشت معماري سازماني
• كنترل و سركشي برنامه معماري سازماني

متدولوژي ADM
چارچوب معماري سازماني TOGAF  جهت توسعه معماري سازماني اقدام به معرفي متدلوژي اختصاصي خود تحت عنوان "متد توسعه معماري" نمود. مراحل اين متدولوژي به قرار ذيل است:

• ديدگاه معماري
• معماري كسب و كار
• معماري سيستمهاي اطلاعاتي
• معماري تكنولوژي
• فرصتها و راه حل ها
• طرح مهاجرت(گذار)
• اجراي دولت الكترونيك
• مديريت تغييرات معماري

متدولوژي Levis
الكساندر ليوايز فرايندي هفت مرحله اي براي توسعه معماري سازماني بر مبناي چارچوب C4ISR ارائه نموده است كه در دانشگاه George Mason تدريس مي شود. مراحل اين متدولوژي به قرار زير است:

• تعريف مساله و جمع اوري اطلاعات دامنه مساله
• تعيين مفهوم عملياتي و نيازمندي ها
• تعيين كاركردها و واحدهاي سازماني
• تعيين عناصر عملياتي و اطلاعاتي و نيز گره هاي سيستمي
• تعيين عناصر سيستمي، خطوط مورد نياز و كاركردها
• تهيه مدل فعاليت، مدل داده منطقي و اختصاص وظايف
• تهيه قوانين عملياتي و واسط ها

معماري سازماني با محوريت فناوري اطلاعات
در اين مورد هدف از معماري سازماني همراستا نمودن فناوري اطلاعات با كسب و كار جهت بهبود كارائي و بازدهي است. تاكيد اين رهيافت بر لايه هاي پائين بوده و يكپارچگي سيستم هاي اطلاعتي و موثر بودن زيرساخت هاي فناوري مورد هدف است، بدين ترتيب با سازماندهي منظم فناوري اطلاعات، كارائي بهبود يافته و هزينه هاي سازمان كاهش مي ابد. معماري حرفه در حد مدلسازي فرايندها و نيازهاي اطلاعاتي انجام مي شود تا سيستم هاي اطلاعاتي با توجه به اين نيازها طراحي يا تكميل شوند. اكثر پروژه هاي معماري سازماني از اين جنس هستند و معمولا توسط اداره(معاونت) فناوري اطلاعات سازمان مديريت و اجرا مي شوند.
اين رهيافت معمولا با ساختاري چند لايه از زير معماريهاي حرفه، اطلاعات، سيستم  و تكنولوژي نمايش داده مي شود. هر لايه نيازهاي خود را به لايه پائين تر منتقل مي كند و از طرفي ديگر مسئول براورده سازي نيازهاي لايه هاي بالاتر خود است. لايه هاي بالائي مستقيما با اهداف و ماموريت سازمان در ارتباط بوده و به دنبال براورده سازي رضايت ذينفعان هستند درحاليكه لايه هاي پائين تر پشتيباني كننده لايه هاي بالائي از طريق فناوري اطلاعات هستند.
توجه اصلي اين رهيافت بر معماري سيستم هاي اطلاعاتي و زيرساخت هاي تكنولوژي است، بر كسب وكار در حد شناسائي نيازها و انتقال آنها به لايه هاي پائين تر توجه مي شود و خبري از مهندسي مجدد فرايندها نيست.

معماري سازماني فرايند محوراين نوع معماري سازماني با هدف مديريت و بهبود فرايندها صورت مي پذيرد، اهداف حرفه با رويكردي بالا به پائين به عمليات و فعاليت ها نگاشت مي شود تا نهايتا كليه فرايندهاي حرفه به روشي كه گفته خواهد شد، سازماندهي شوند، اين نوع پروژه هاي معماري سازماني توسط مديريان ارشد حرفه اجرا شده  و زير نظر مستقيم رياست سازمان مي باشند. (VanHee2002)

•  ابتدا فرايندها بهينه سازي مي شوند و سپس هر فعاليت به يك نقش يا سيستم اطلاعاتي اختصاص داده مي شود. بهينه سازي فرايندها بدون در نظر گرفتن فناوري اطلاعات انجام مي شود، اما نتيجه كار در مرحله بعد با فناوري اطلاعات سازمان متصل مي شود.
•   فرايندها طراحي مجدد مي شوند تا حداكثر استفاده از قابليت هاي انساني و ماشيني محقق شود.
• در سطح فناوري اطلاعات طراحي يا پياده سازي انجام نمي شود، بلكه از امكانات موجود در جهت بهره بري حداكثري استفاده مي شود.

معماري سازماني دولت محوردر اين رهيافت كه مخصوص سازمانهاي ستادي است، هماهنگي و هدايت بين اجزاء و حوزه هائي كه خود نوعي سازمان محسوب مي شوند، مورد توجه است.  دربحث مديريت سازماني و به هنگام مواجه با پيچيدگي دو استراتژي كلان مورد توجه معماران قرار دارد، اول مديريت و كنترل يكپارچه و مركزي سازمان در حوزه هاي مختلف است كه بصورت جامع و متمركز انجام مي شود و دوم تقسيم سازمان به زير مجموعه هائي است كه هر كدام داراي مديريت مخصوص خود بوده ولي هماهنگي هاي بين اين مجموعه ها بصورت فدرالي و ستادي انجام مي شود، معماري سازماني دولت محور بر پايه اين استراتژي است.
در اين روش همانطور كه گفته شده سازمان به اجزائي با نام حوزه هاي كسب و كار تقسيم مي شود، هر حوزه تصميم گيريها و مديريت داخلي خود را دارا مي باشد درحاليكه اهداف سازمان و وظايف كلي توسط ستاد هماهنگ و مديريت مي شود. هر حوزه به دنبال افزايش كارائي و بهره وري در بخش خود مي باشد و مي توان انرا نوعي سازمان كوچك در نظر گرفت، مجموعه اين حوزه ها با همديگر تشكيل سازمان مركزي را داده كه وظيفه نظارت و همراستا نمودن حوزه ها را بعهده دارد. (Reietveld)
دراين نوع معماري فعاليت هاي داخلي هر حوزه كنترل و مديريت نمي شود بلكه نتيجه و ما حصل اين فعاليت ها در غالب شاخص هاي كارائي و جهت گيريهاي رقابتي با ديگر حوزه ها هماهنگ و همراستا مي شود، لذا مديريت و بهبود فرايندهاي داخلي هر حوزه يا طراحي و يكپارچه سازي سيستمهاي اطلاعاتي خارج از موضوع معماري سازماني دولت محور بوده و مربوط به معماري داخلي هر حوزه مي شود.

پیوندها: معماری سازمانی - معماری سازمانی - معماری سازمانی – پروژه معماری سازمانی - ارزیابی معماری سازمانی - نظارت معماری سازمانی - معماری سازمانی چابک - معماری سازمانی فناوری اطلاعات - طرح جامع فناوری اطلاعات - طرح جامع فاوا - برنامه استراتژیک فاوا - حاکمیت فناوری اطلاعات - بهترین مشاور معماری سازمانی - چارچوب معماری سازمانی - مدل مرجع معماری سازمانی – معماری سرویس گرا - معماری سرویس گرا - معماری سرویس گرا - گذرگاه سرویس سازمان- گذرگاه سرویس سازمان - طراحی سازمان سرویس گرا - طراحی سازمان سرویس گرا - ساختار سرویس گرا - آموزش معماری سازمانی - آموزش سیستم مدیریت فرایند - کارگاه معماری سازمانی - کارگاه آموزشی مدیریت فرایند - آموزش معماری سرویس گرا - یکپارچه سازی نرم افزارهای سازمانی - یکپارچه سازی سیستم های اطلاعاتی - یکپارچگی سرویس - تست وب سرویس - گواهینامه معماری سرویس گرا - نرم افزار مدیریت فرایند - مدیریت فرایند - سیستم مدیریت فرایند - سیستم مدیریت فرایند کسب و کار - بازمهندسی فرایند - معماری فرایند - تحلیل و طراحی سیستم - تحلیل و طراحی نرم افزار فرایندی - چارچوب معماری سازمانی ایران - مدل مرجع خدمات - مدل مرجع عملکرد - مدل مرجع فناوری